Pojawienie się bólu gardła w trakcie infekcji najczęściej kojarzy się z anginą i koniecznością wdrożenia antybiotykoterapii. Tymczasem nie każdy przypadek silnego bólu gardła ma podłoże bakteryjne i wymaga leczenia antybiotykiem. Objawy te mogą wynikać z różnych przyczyn, dlatego kluczowe znaczenie ma właściwe rozpoznanie rodzaju infekcji. Poniżej znajdziesz wyczerpujące kompendium wiedzy na temat anginy: od jej pierwszych objawów po zalecane postępowanie terapeutyczne.
Łagodzenie bólu gardła jest ważnym elementem leczenia, niezależnie od przyczyny infekcji. Preparaty miejscowe o działaniu przeciwbólowym i antyseptycznym wspierają komfort pacjenta i ułatwiają codzienne funkcjonowanie w trakcie choroby.
Angina to ostre zapalenie migdałków podniebiennych i błony śluzowej gardła. Najczęściej występuje u dzieci w wieku szkolnym, między 5. a 15. rokiem życia [1], jednak może dotknąć także młodsze dzieci lub dorosłych – zwłaszcza w sezonie jesienno-zimowym oraz w okresach zwiększonej transmisji infekcji w przedszkolach, szkołach i miejscach pracy. Do zakażenia dochodzi drogą kropelkową, np. podczas bliskiego kontaktu z chorym, a objawy rozwijają się zwykle bardzo gwałtownie – jeszcze rano możesz czuć się dobrze, a po południu mieć już problem z przełknięciem śliny.
Największym wyzwaniem pozostaje wyraźne odróżnienie infekcji bakteryjnej od wirusowej. Jest to etap kluczowy, ponieważ jedynie w przypadku zakażenia bakteryjnego uzasadnione jest zastosowanie antybiotyku. Poniższa tabela może pomóc w rozróżnieniu anginy ropnej lub paciorkowcowej od infekcji wirusowej.
| Bakteryjne zapalenie gardła i migdałków podniebiennych vs angina wirusowa – pierwsze objawy choroby i przebieg infekcji |
||
| Cecha | Angina bakteryjna | Infekcja wirusowa |
| Początek | Nagły, gwałtowny | Stopniowy |
| Gorączka | Wysoka (>38°C) | Zwykle stan podgorączkowy |
| Katar, kaszel | Najczęściej brak | Częste |
| Pozostałe objawy towarzyszące | Ból głowy, obrzęk błon śluzowych i języczka podniebiennego | Ból głowy, mięśni i stawów |
| Nalot na migdałkach | Częsty (biały/ropny) | Rzadki |
| Stan węzłów chłonnych | Wyraźnie bolesne | Niekiedy lekko powiększone |
| Możliwe powikłania i infekcje towarzyszące [2] | Zapalenie ucha środkowego | Zapalenie spojówek |
| Test Strep A (angina paciorkowcowa – wymaz z gardła) | Może być dodatni | Ujemny |
Podsumowując: jeżeli oprócz bólu gardła masz nasilony katar, kaszel i chrypkę – prawdopodobne jest, że górne drogi oddechowe zostały zaatakowane przez wirusy. Z kolei wysoka gorączka i brak objawów ze strony zwykle świadczą o zakażeniu bakteriami. Każda z tych sytuacji wymaga jednak skonsultowania się z lekarzem.
Jeśli mówimy o anginie bakteryjnej, na pierwszy plan wysuwają się konkretne drobnoustroje. Najczęstszą przyczyną bakteryjnej anginy jest Streptococcus pyogenes, czyli paciorkowiec β-hemolizujący grupy A. [3] Drobnoustrój ten produkuje toksyny i wywołuje silną reakcję zapalną w obrębie migdałków. Wówczas pojawia się obrzęk, zaczerwienienie i charakterystyczny ropny nalot.
To właśnie ten patogen odpowiada za większość przypadków bakteryjnego zapalenia gardła i migdałków u dzieci oraz znaczną część zachorowań wymagających antybiotykoterapii. U dorosłych, poza paciorkowcem grupy A, istotną rolę może odgrywać również Fusobacterium necrophorum, a rzadziej paciorkowce grupy C i G. [2]
W przypadku anginy kluczowe znaczenie ma trafna diagnostyka – oparta na dokładnym wywiadzie, badaniu przedmiotowym oraz, w razie wskazań, wykonaniu testu w kierunku paciorkowca grupy A. To bardzo ważne, ponieważ niewłaściwie leczona infekcja paciorkowcowa może prowadzić do powikłań miejscowych, takich jak ropień okołomigdałkowy, zapalenie ucha środkowego czy zapalenie zatok, a także powikłań o podłożu immunologicznym, np. gorączki reumatycznej czy ostrego zapalenia kłębuszków nerkowych. [2]
Sposób leczenia zależy od przyczyny zakażenia. W anginie bakteryjnej lekarz przepisuje antybiotyk – najczęściej penicylinę lub jej pochodne. [7] Terapia trwa zwykle 10 dni i nie powinna być przerywana, nawet jeśli poprawa stanu zdrowia pacjenta widoczna jest już po 2-3 dniach. Zbyt wczesne odstawienie leku zwiększa ryzyko nawrotu choroby oraz rozwoju powikłań.
W przypadku objawów anginy wirusowej antybiotyk nie jest skuteczny, dlatego stosuje się jedynie leczenie objawowe – obejmujące m.in. leki przeciwbólowe i przeciwgorączkowe, odpoczynek oraz odpowiednie nawodnienie. Organizm sam eliminuje wirusa, a terapia ma na celu złagodzenie dolegliwości i poprawę komfortu chorego.
W obydwu przypadkach istotnym elementem postępowania jest skuteczne łagodzenie bólu gardła, który zwykle pozostaje najbardziej uciążliwym objawem choroby. To właśnie on utrudnia przełykanie, mówienie, a nawet spokojny sen. Warto więc sięgać pomocniczo po produkty w postaci pastylek czy sprayu, które uśmierzają ból i wspierają właściwe leczenie choroby.
Pomocne mogą okazać się preparaty miejscowe zawierające chlorek benzoksoniowy i lidokainę, które działają dwutorowo w przebiegu infekcji gardła. [6] Chlorek benzoksoniowy wykazuje właściwości antyseptyczne – uszkadza błony komórkowe drobnoustrojów i ogranicza ich namnażanie. [4] Z kolei lidokaina jest substancją o działaniu miejscowo znieczulającym – zmniejsza ból, pieczenie i drapanie w gardle poprzez blokadę przewodzenia impulsów nerwowych i bodźców bólowych. [5] Połączenie tych dwóch substancji w jednym preparacie pozwala nie tylko złagodzić dolegliwości bólowe, lecz także wspiera komfort w trakcie leczenia infekcji u dorosłych oraz dzieci powyżej 6. roku życia.*
W praktyce przekłada się to na większy komfort w codziennych sytuacjach: łatwiejsze przełykanie śliny, możliwość wypicia wody czy zjedzenia lekkiego posiłku bez nasilonego dyskomfortu.
Angina jest chorobą zakaźną, dlatego nawet przy braku gorączki osoba chora może stanowić źródło zakażenia. Największe ryzyko transmisji dotyczy pierwszych dni choroby. W przypadku anginy bakteryjnej zakaźność wyraźnie spada po około 24 godzinach prawidłowo prowadzonej antybiotykoterapii.
W praktyce oznacza to, że warto pozostać w domu przynajmniej przez pierwsze dni leczenia, unikać bliskiego kontaktu z innymi osobami oraz przestrzegać podstawowych zasad higieny osobistej, takich jak częste mycie rąk, unikanie korzystania ze wspólnych sztućców, naczyń i ręczników czy zachowanie ostrożności podczas przygotowywania posiłków. To proste działania, które ograniczają rozprzestrzenianie się infekcji w rodzinie i miejscu pracy.
*To jest lek. Dla bezpieczeństwa stosuj go zgodnie z ulotką dołączoną do opakowania bądź skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.
O anginie mogą świadczyć nagły, silny ból gardła, wysoka gorączka, brak kaszlu oraz powiększone, bolesne węzły chłonne szyi. W rozpoznaniu pomocny może być także szybki test w kierunku paciorkowca.
Objawy zwykle utrzymują się od 5 do 10 dni, przy czym poprawa w anginie bakteryjnej następuje zazwyczaj w ciągu 2–3 dni od rozpoczęcia antybiotyku. Pełny cykl leczenia powinien jednak trwać zgodnie z zaleceniem lekarza, nawet jeśli dolegliwości ustąpią wcześniej.
Angina bakteryjna ma zwykle nagły początek, towarzyszy jej wysoka gorączka i brak kaszlu, a na migdałkach może pojawić się ropny nalot. W wirusowym zapaleniu gardła częściej występują katar, kaszel i stopniowo narastające objawy.
Infekcja wirusowa zwykle ustępuje samoistnie, natomiast angina bakteryjna powinna być leczona antybiotykiem. O potrzebie antybiotykoterapii decyduje lekarz na podstawie obrazu klinicznego i ewentualnych badań.
Źródła
AM/26/03/00180
