Ból gardła, gorączka i złe samopoczucie to objawy, które łatwo pomylić ze „zwykłym” przeziębieniem. W rzeczywistości mogą one jednak świadczyć o anginie bakteryjnej – infekcji wymagającej ukierunkowanego postępowania terapeutycznego. Sprawdź, jak rozpoznać anginę bakteryjną i jak złagodzić jej objawy!
Angina bakteryjna to ostre zapalenie gardła i migdałków podniebiennych wywołane przez bakterie Streptococcus pyogenes – paciorkowce β-hemolizujące grupy A. [1] Patogeny te przenoszą się drogą kropelkową, a do zakażenia dochodzi np. podczas kaszlu, kichania, rozmowy lub bliskiego kontaktu z osobą chorą. [2] Najbardziej narażone na zachorowanie są dzieci i młodzież między 5. a 15. rokiem życia, jednak angina bakteryjna może wystąpić w każdym wieku. [1, 2]
Gdy bakterie przedostają się do gardła, osiedlają się na migdałkach i zaczynają się namnażać. W odpowiedzi organizm uruchamia intensywną reakcję zapalną. Efektem są obrzęknięte, zaczerwienione i bolesne migdałki, na powierzchni których może pojawić się charakterystyczny ropny nalot.
W przypadku anginy bakteryjnej mamy do czynienia z gwałtownym początkiem choroby – objawy mogą nasilić się w zaledwie kilku godzin. Typowy obraz kliniczny obejmuje wysoką gorączkę, często powyżej 38,5°C, silny ból gardła, ropny nalot na migdałkach oraz bolesne powiększenie przednich węzłów chłonnych szyi.
Na wczesnym etapie kluczowe jest ustalenie, czy przyczyną objawów jest infekcja wirusowa czy bakteryjna, ponieważ to właśnie etiologia zakażenia decyduje o dalszym postępowaniu terapeutycznym. W przypadku zakażenia paciorkowcowego konieczne jest zastosowanie antybiotykoterapii, która zmniejsza ryzyko groźnych powikłań anginy, takich jak gorączka reumatyczna, zapalenie ucha środkowego czy ostre zapalenie kłębuszków nerkowych. Infekcje wirusowe leczone są natomiast wyłącznie objawowo, gdyż antybiotyki nie wykazują skuteczności wobec wirusów.
Poniższa tabela przedstawia podstawowe różnice między objawami anginy wirusowej a bakteryjnej.
| Jak odróżnić anginę wirusową od bakteryjnej? | ||
| Cecha | Angina bakteryjna | Infekcja wirusowa |
| Początek | Nagły | Stopniowy |
| Gorączka | Wysoka (>38,5°C) | Niska, stan podgorączkowy |
| Kaszel i katar | Zwykle brak | Częste |
| Nalot na migdałkach | Ropny, wyraźny | Rzadki |
| Węzły chłonne | Bolesne, powiększone | Niekiedy nieznacznie powiększone |
W celu rozpoznania zakażenia paciorkowcem lekarz może posłużyć się skalą Centora w modyfikacji McIsaaca. To prosta lista kontrolna, ułatwiająca ocenę, czy istnieją wskazania do wykonania testu Strep A oraz ewentualnego rozpoczęcia antybiotykoterapii.
| Skala Centora/McIsaaca [3] | |
| Parametry | Punktacja |
| Gorączka > 38°C | 1 pkt |
| Brak kaszlu | 1 pkt |
| Powiększone węzły chłonne szyjne przednie | 1 pkt |
| Nalot włóknikowy i obrzęk migdałków | 1 pkt |
| Wiek 3–14 lat | 1 pkt |
| Wiek 15–44 lat | 0 pkt |
| Wiek > 45 lat | -1 pkt |
Objawy i leczenie: interpretacja sumy punktów (SP):
W przypadku podejrzenia anginy bakteryjnej kluczowe znaczenie ma potwierdzenie etiologii zakażenia. Posiew wymazu z gardła (test Strep A) pozwala w ciągu kilkunastu minut wykryć obecność Streptococcus pyogenes, ostatecznie potwierdzając, że przyczyną anginy nie jest inny rodzaj bakterii ani wirus. [4]
W przypadku dodatniego wyniku standardową metodą leczenia jest antybiotykoterapia – najczęściej penicyliną lub jej pochodnymi. Antybiotyk należy przyjmować zgodnie z zaleceniami lekarza, zwykle przez 10 dni, i nie przerywać terapii wcześniej, nawet jeśli poprawa nastąpi po kilku dniach.
Silny ból gardła to jeden z najbardziej dokuczliwych objawów anginy. Utrudnia przełykanie, ogranicza przyjmowanie płynów i zaburza sen. Dlatego, obok leczenia przyczynowego, stosuje się także leki przeciwbólowe i przeciwgorączkowe, takie jak paracetamol czy ibuprofen.
Uzupełnieniem terapii może być preparat miejscowy, np. pastylki na gardło, zawierające chlorek benzoksoniowy i lidokainę, przeznaczone dla dorosłych oraz dzieci powyżej 6. roku życia.* Chlorek benzoksoniowy działa antyseptycznie – zgodnie z Charakterystyką Produktu Leczniczego uszkadza błony komórkowe drobnoustrojów i ogranicza ich namnażanie. [5] Lidokaina jest środkiem miejscowo znieczulającym – blokuje kanały sodowe w zakończeniach nerwowych, zmniejszając przewodzenie bodźców bólowych.
*To jest lek. Dla bezpieczeństwa stosuj go zgodnie z ulotką dołączoną do opakowania bądź skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.
Angina może mieć podłoże wirusowe lub bakteryjne, ale klasyczna angina ropna najczęściej jest wywołana przez paciorkowce grupy A. Postać bakteryjna częściej występuje u dzieci niż u dorosłych.
Tak. Zakażenie przenosi się drogą kropelkową. Po 24–48 godzinach prawidłowego leczenia antybiotykiem zakaźność wyraźnie spada. Do tego czasu warto unikać kontaktów z innymi osobami i pozostać w domu.
Leczeniem pierwszego wyboru jest penicylina lub jej pochodne, stosowane zwykle przez 10 dni. W przypadku alergii lekarz dobiera inny antybiotyk zgodnie z aktualnymi zaleceniami.
Gardło jest intensywnie zaczerwienione, a migdałki podniebienne powiększone i obrzęknięte. Często widoczny jest na nich białawy lub żółtawy, ropny nalot.
Przy wdrożeniu antybiotyku poprawa zwykle następuje w ciągu 2–3 dni, ale pełna kuracja powinna trwać 10 dni, nawet jeśli objawy ustąpią wcześniej.
Źródła:
AM/26/03/00181
