Silny ból gardła i nagła gorączka u malucha? W głowie większości rodziców natychmiast zapala się czerwona lampka i pojawia się jedna myśl: to na pewno angina! Faktycznie jest to choroba, która u dzieci pojawia się znacznie częściej niż u dorosłych, ale spokojnie – bez paniki. Choć potrafi mocno dać się we znaki, odpowiednia wiedza to połowa sukcesu. Poznaj typowe objawy anginy, dowiedz się, czym różni się infekcja bakteryjna od wirusowej i jak wyglądają zasady leczenia tej choroby. Sprawdź też, jak odpowiednio przynieść dziecku ulgę przy dokuczliwej infekcji gardła.
Angina to ostre zapalenie gardła i migdałków podniebiennych. Choroba może mieć podłoże wirusowe lub bakteryjne, jednak w codziennym języku określenie „angina” najczęściej odnosi się do anginy bakteryjnej wywołanej przez paciorkowce grupy A (Streptococcus pyogenes, angina paciorkowcowa). W przebiegu choroby dochodzi do stanu zapalnego gardła i migdałków, co powoduje ból, trudności w przełykaniu oraz pogorszenie samopoczucia. W przypadku infekcji bakteryjnej objawy zwykle pojawiają się nagle i mają większe nasilenie niż przy większości infekcji wirusowych.
Pamiętajmy o ważnym rozróżnieniu: ból gardła u dziecka bardzo często ma podłoże wirusowe i choć potrafi być dokuczliwy, zazwyczaj wymaga jedynie leczenia objawowego. Jednak to ta druga odmiana, bakteryjna angina ropna, wzbudza wśród rodziców i lekarzy największą czujność. Choć może przytrafić się w każdym wieku (również dorosłym), to właśnie u dzieci jest diagnozowana najczęściej i to ona wymaga zdecydowanego działania oraz podania antybiotyku. [1]
Charakterystyczne jest to, że angina bakteryjna często rozwija się bardzo szybko. Zdarza się, że dziecko wieczorem czuje się dobrze, a następnego dnia budzi się z wysoką gorączką i silnym bólem gardła. Typowe objawy anginy u dziecka obejmują:
Pamiętaj jednak, że u dzieci objawy nie zawsze muszą mieć podręcznikowy przebieg. Każdy organizm reaguje nieco inaczej, dlatego w przypadku jakichkolwiek wątpliwości zawsze warto skonsultować się z lekarzem, zamiast diagnozować malucha na własną rękę.
Choć zakażenie bakteryjne najczęściej atakuje starszaki i młodzież między 3. a 15. rokiem życia [2], to oczywiście może przytrafić się każdemu – zarówno dorosłym, jak i niemowlętom. Warto jednak pamiętać, że w przypadku anginy ropnej u dzieci poniżej 3. roku życia oraz u niemowląt objawy potrafią być bardzo nietypowe. Niemniej, brak narzekania na ból gardła u maluszka nie oznacza, że problemu nie ma. Tak małe dzieci nie potrafią jeszcze ubrać w słowa swojego złego samopoczucia.
Jak rozpoznać anginę u niemowlaka? Objawy w pierwszej kolejności obejmują zmiany w zachowaniu. [2] Przez silny ból gardła maluch staje się rozdrażniony, płaczliwy i wyraźnie odmawia jedzenia, tracąc apetyt. Bardzo charakterystycznym sygnałem może być też nadmierne ślinienie się (wynikające z trudności z przełykaniem). Co ciekawe, u tak małych dzieci chorobie wcale nie musi towarzyszyć wysoka gorączka, co bywa sporym zaskoczeniem.
Dlatego jako rodzic maluszka musisz zawsze zachować czujność i ostrożność!
Aby właściwie pomóc dziecku, musimy precyzyjnie odróżnić opisaną wcześniej anginę bakteryjną od ostrego zapalenia gardła wywołanego przez wirusy. Pomocne w tej ocenie są objawy towarzyszące. Angina wirusowa zazwyczaj rozwija się stopniowo, ból jest łagodniejszy, a temperatura pozostaje w normie lub jest lekko podwyższona. Co najważniejsze, wirusom niemal zawsze towarzyszy cały pakiet dodatkowych dolegliwości, takich jak:
Wyjątkiem od tej reguły jest grypa u dzieci, która choć także jest infekcją wirusową, charakteryzuje się nagłym początkiem i wysoką gorączką, często przekraczającą 38 stopni Celsjusza. Ponieważ choroby górnych dróg oddechowych potrafią dawać niejednoznaczny obraz, w przypadku wątpliwości zawsze należy udać się do lekarza. W gabinecie warto wykonać szybki test (wymaz z gardła) na obecność paciorkowców (tzw. Strep A test). To bezbolesne badanie w kilka minut pozwala jednoznacznie zidentyfikować przyczynę problemu, podjąć właściwe leczenie i uniknąć groźnych powikłań.
Sposób postępowania zależy przede wszystkim od tego, z jakim przeciwnikiem mamy do czynienia. Jeśli lekarz potwierdzi anginę bakteryjną, podstawą terapii staje się antybiotyk. Jego zadaniem jest zwalczenie bakterii odpowiedzialnych za infekcję i ochrona dziecka przed opisanymi wcześniej powikłaniami. Warto jednak pamiętać, że lek nie działa natychmiast – przez pierwsze 24 do 48 godzin od podania pierwszej dawki gorączka oraz ból gardła mogą się jeszcze utrzymywać.
Równolegle z antybiotykoterapią (lub jako jedyne działanie w przypadku infekcji wirusowej) stosuje się leczenie objawowe, którego celem jest przyniesienie dziecku szybkiej ulgi. Standardem są leki przeciwgorączkowe, przeciwbólowe oraz przeciwzapalne, dobrane dawką do wagi i wieku malucha.
Miejscowe ukojenie bólu gardła
W przypadku silnego bólu gardła ogromną pomoc niosą leki działające bezpośrednio w miejscu stanu zapalnego. Wybierając produkt leczniczy w aptece, warto zwrócić uwagę na konkretne substancje czynne, np.:
Tego typu leki, występujące najczęściej w formie tabletek do ssania lub wygodnego aerozolu, są odpowiednie dla starszych dzieci, powyżej 6. roku życia, zgodnie z Charakterystyką Produktu Leczniczego [4, 5]. Dla młodszych dzieci, które nie potrafią jeszcze bezpiecznie ssać tabletek lub źle znoszą silne znieczulenie, alternatywą mogą być produkty zawierające inne substancje czynne, jednak przed ich podaniem warto skonsultować się z lekarzem. Pediatra lub farmaceuta pomoże dobrać lek o bezpiecznym składzie i dawce dopasowanej do wieku malucha.
Choć żadne domowe sposoby nie zastąpią wizyty u lekarza i odpowiednich leków, to jako rodzic masz ogromny wpływ na to, jak Twoje dziecko zniesie chorobę. Naturalne metody mogą przynieść maluchowi ogromną ulgę, zmniejszyć ból i dać organizmowi siłę do walki z infekcją. Podczas leczenia warto więc dodatkowo zadbać o:
Angina paciorkowcowa wymaga zwykle leczenia antybiotykiem, zgodnie z zaleceniami lekarza. Poprawa samopoczucia często pojawia się po kilku dniach, jednak nie należy samodzielnie przerywać terapii. Ukończenie pełnego cyklu leczenia antybiotykiem pomaga ograniczyć ryzyko nawrotu choroby oraz wystąpienia powikłań.
Nieleczone lub niewłaściwie leczone ostre zapalenie błon śluzowych gardła i migdałków niesie za sobą ryzyko groźnych powikłań, które dzielimy na wczesne (lokalne) oraz późne (ogólnoustrojowe). Do tych pierwszych zaliczamy m.in. bolesny ropień okołomigdałkowy, zapalenie ucha środkowego, zatok czy węzłów chłonnych. Z kolei znacznie groźniejsze powikłania późne, wynikające z nieprawidłowej reakcji układu odpornościowego po 2–4 tygodniach od infekcji, mogą prowadzić do uszkodzenia nerek (zapalenie kłębuszków nerkowych), zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych czy gorączki reumatycznej, która trwale niszczy stawy i serce dziecka.
Angina bakteryjna pojawia się nagle i objawia wysoką gorączką oraz silnym bólem gardła, z kolei przeziębienie rozwija się stopniowo. Ponadto przy przeziębieniu niemal zawsze występuje katar i kaszel, których nie spotyka się przy klasycznej anginie.
Choroba zazwyczaj zaczyna się od ostrego bólu gardła i nagłego skoku temperatury (powyżej 38 stopni Celsjusza). U najmłodszych dzieci pierwszym sygnałem bywa też silne rozdrażnienie, płaczliwość i nagła odmowa jedzenia.
Nie, ponieważ alergia u dzieci nie wywołuje wysokiej gorączki ani silnego zapalenia migdałków i gardła. Może powodować jedynie przejściowe drapanie w gardle, ale towarzyszą mu wtedy typowe dla uczulenia objawy, takie jak kichanie, wodnisty katar czy swędzenie oczu.
Tak, angina (zarówno bakteryjna, jak i wirusowa) jest chorobą zakaźną i przenosi się drogą kropelkową oraz przez kontakt z zanieczyszczonymi przedmiotami. Z tego powodu chory maluch powinien bezwzględnie zostać w domu, a domownicy muszą szczególnie dbać o higienę rąk.
W przypadku anginy bakteryjnej dziecko przestaje zarażać już po 24 godzinach od przyjęcia pierwszej dawki antybiotyku. Do szkoły lub przedszkola może wrócić wtedy, gdy całkowicie odzyska siły i minie osłabienie po chorobie.
W ostrej fazie choroby, dopóki dziecko gorączkuje i źle się czuje, powinno bezwzględnie leżeć w łóżku i odpoczywać. Krótki spacer można rozważyć dopiero po ustąpieniu gorączki i wyraźnej poprawie samopoczucia, pod warunkiem, że pogoda jest stabilna, a maluch nie będzie się przemęczał.
ORO/26/06/00419
Źródła:
