Ból gardła przy przełykaniu: przyczyny ostrego stanu zapalnego

• Wirusy – przeziębienie, grypa, zakażenia rinowirusowe, adenowirusowe czy paragrypowe odpowiadają za większość ostrych bólów gardła i infekcji górnych dróg oddechowych. [1] Wirusy wywołują miejscowy stan zapalny błony śluzowej, prowadzący do obrzęku i nadwrażliwości zakończeń nerwowych. Ból narasta zwykle stopniowo i często towarzyszy mu katar, kaszel, stan podgorączkowy lub ogólne rozbicie.
• Bakterie – przede wszystkim angina paciorkowcowa wywołana przez Streptococcus pyogenes. W tym przypadku ból pojawia się nagle, bywa bardzo silny i utrudnia przełykanie śliny. Często współistnieje wysoka gorączka, powiększone węzły chłonne i ropny nalot na migdałkach.
• Choroby o charakterze przewlekłym – m.in. przewlekłe zapalenie zatok przynosowych, przewlekłe ropne zapalenie gardła i migdałków podniebiennych, a także przewlekłe zapalenie gardła wynikające z długotrwałego narażenia błony śluzowej na czynniki drażniące, takie jak alkohol czy dym tytoniowy. [2]
• Grzybica jamy ustnej i gardła – najczęściej wywołana przez drożdżaki z rodzaju Candida. Może pojawić się po antybiotykoterapii, przy obniżonej odporności, cukrzycy lub stosowaniu wziewnych glikokortykosteroidów. Typowe są białe naloty na śluzówce oraz pieczenie nasilające się podczas jedzenia.
• Refluks żołądkowo-przełykowy (GERD) – cofanie się kwaśnej treści żołądkowej powoduje przewlekłe podrażnienie tylnej ściany gardła i krtani. Ból często towarzyszy uczuciu „guli w gardle”, chrypce, kaszlowi nasilającemu się w nocy lub po obfitym posiłku. W tym przypadku dolegliwości mogą utrzymywać się tygodniami.
• Choroby zapalne przełyku – np. zapalenie przełyku (refluksowe, polekowe, eozynofilowe) może powodować ból lokalizowany głębiej, odczuwany przy połykaniu pokarmów stałych, a z czasem także płynów.
• Czynniki drażniące środowiskowe – suche, ogrzewane lub klimatyzowane powietrze, dym tytoniowy, zanieczyszczenia oraz alergeny osłabiają naturalną barierę ochronną śluzówki. Ułatwia to rozwój stanu zapalnego i nasila dolegliwości bólowe.
• Urazy mechaniczne – połknięcie ości ryby, bardzo twardego pokarmu, oparzenie gorącym napojem czy intensywne odchrząkiwanie mogą prowadzić do mikrourazów śluzówki, które przy każdym przełknięciu wywołują ból.
• Nowotwory gardła, krtani lub przełyku – są rzadką, ale istotną przyczyną przewlekłego bólu gardła. [3] Dolegliwości zwykle utrzymują się dłużej niż kilka tygodni i mogą towarzyszyć im: chrypka, trudności w połykaniu, niezamierzona utrata masy ciała czy powiększone węzły chłonne. Taki obraz zawsze wymaga pilnej diagnostyki.

Zestawienie to pokazuje, jak różnorodne mogą być przyczyny bólu gardła przy przełykaniu śliny. Kluczowe znaczenie ma obserwacja objawów towarzyszących oraz czasu utrzymywania się dolegliwości – zwłaszcza gdy pojawia się ból gardła przy przełykaniu bez gorączki, który ma charakter przewlekły, co może sugerować inne schorzenia niż ostra infekcja. W przypadku infekcji wirusowych lub bakteryjnych, po wdrożeniu odpowiedniego leczenia, dolegliwości zazwyczaj ustępują w ciągu kilku dni.