1. Home
  2. /
  3. Warto wiedzieć
  4. /
  5. Chlorowodorek lidokainy a ból gardła: dlaczego tak szybko działa?

Chlorowodorek lidokainy a ból gardła: dlaczego tak szybko działa?

Silny ból gardła to jeden z najbardziej dokuczliwych objawów infekcji. Potrafi utrudnić nie tylko jedzenie i picie, ale również mówienie, przełykanie śliny czy spokojny sen. Nic więc dziwnego, że w takich chwilach szukamy rozwiązań, które przyniosą nam odczuwalną ulgę i pozwolą skutecznie zwalczyć uciążliwe objawy. Z pomocą przychodzą wtedy substancje o działaniu miejscowo znieczulającym, m.in. chlorowodorek lidokainy. Co sprawia, że substancja ta jest tak skuteczna w szybkim uśmierzaniu bólu gardła?

Z tego artykułu dowiesz się, że:

  • Chlorowodorek lidokainy jest ceniony w otolaryngologii przede wszystkim za szybkie działanie łagodzące ból w obrębie gardła oraz jamy ustnej. Pierwsze efekty mogą pojawić się już w ciągu kilku minut od aplikacji leku.

  • Sama lidokaina może złagodzić objawy infekcji, ale nie wyeliminuje jej przyczyny, dlatego często łączy się ją z substancjami przeciwdrobnoustrojowymi, np. chlorkiem cetylopirydyniowym lub chlorkiem benzoksoniowym.

  • Leki z lidokainą są stosowane m.in. przy zapaleniu gardła, aftach, stanach zapalnych błony śluzowej czy bólu towarzyszącym przeziębieniu i grypie.

  • Choć działania niepożądane mają zwykle charakter miejscowy i przemijający, leki z lidokainą wymagają ostrożnego stosowania. Szczególną uwagę należy zachować u osób z uszkodzoną śluzówką gardła, skłonnością do zachłyśnięć lub nadwrażliwością na środki znieczulające z grupy amidów.

Spis treści:

Chlorowodorek lidokainy – działanie i zastosowanie

Chlorowodorek lidokainy to substancja należąca do grupy środków miejscowo znieczulających. Jej działanie polega na czasowym blokowaniu przewodzenia impulsów nerwowych odpowiedzialnych za odczuwanie bólu. Dzięki temu możliwe jest szybkie zmniejszenie pieczenia, kłucia i dyskomfortu bezpośrednio w miejscu aplikacji.

Lidokaina od lat znajduje szerokie zastosowanie w różnych dziedzinach medycyny, takich jak stomatologia, chirurgia, laryngologia czy dermatologia. Pełni tam rolę skutecznego środka znieczulającego, wykorzystywanego zarówno podczas drobnych zabiegów, jak i w łagodzeniu bolesnych zmian w obrębie błon śluzowych. Często nie zdajemy sobie nawet sprawy, jak blisko nas znajduje się ta substancja w codziennym użytku – jej doskonałym przykładem jest chlorowodorek lidokainy w żelu na dziąsła, który przynosi ulgę ząbkującym dzieciom.

Lidokaina przy infekcji gardła i jamy ustnej – wskazania do stosowania

W kontekście gardła i jamy ustnej lidokaina znajduje zastosowanie przede wszystkim przy takich dolegliwościach jak:

  • zapalenie gardła o podłożu wirusowym lub bakteryjnym,
  • zapalenie migdałków,
  • ból gardła towarzyszący przeziębieniu i grypie,
  • stany zapalne jamy ustnej i błony śluzowej,
  • afty i bolesne podrażnienia,
  • kandydoza jamy ustnej i gardła. [4]

Warto jednak pamiętać, że samo działanie przeciwbólowe nie eliminuje źródła infekcji. Dlatego leczenie stanów zapalnych gardła i jamy ustnej opiera się zwykle na połączeniu lidokainy z substancjami przeciwdrobnoustrojowymi, które pomagają ograniczać rozwój bakterii, wirusów lub grzybów.

Leki z chlorowodorkiem lidokainy bez recepty – łączenie z innymi substancjami

W lekach przeznaczonych do miejscowego łagodzenia bólu gardła rzadko zdarza się, aby w składzie występował wyłącznie chlorowodorek lidokainy. Zazwyczaj substancja ta stanowi element złożonych receptur, w których jej działanie znieczulające jest uzupełniane przez składniki odkażające lub przeciwdrobnoustrojowe. To pozwala jednocześnie łagodzić ból i wspierać leczenie przyczyny stanu zapalnego gardła.

W związku z powyższym środek znieczulający lidokaina możesz spotkać w aptece w połączeniu z:

  • chlorkiem cetylopirydyniowym – to substancja antyseptyczna wykazująca działanie przeciwbakteryjne i przeciwgrzybicze; w lekach na gardło odpowiada za ograniczanie namnażania drobnoustrojów obecnych na błonie śluzowej; połączenie tej substancji z lidokainą pozwala jednocześnie zmniejszyć ból oraz wspierać higienę i odkażanie jamy ustnej; takie leki są często stosowane przy podrażnieniach gardła, chrypce i pierwszych objawach infekcji, [1]
  • chlorkiem benzoksoniowym – należy do grupy czwartorzędowych soli amoniowych i wykazuje działania przeciwdrobnoustrojowego: przeciwbakteryjnego, przeciwwirusowego i przeciwgrzybiczego[RA_PL1] ; w takim zestawieniu mechanizm działania chlorowodorku lidokainy polega na ograniczeniu bólu, natomiast chlorku benzoksoniowego na miejscowym hamowaniu namnażania drobnoustrojów odpowiedzialnych za wywołanie stanu zapalnego; to rozwiązanie szczególnie przydatne przy ostrym bólu gardła utrudniającym przełykanie. [2,3]

Lidokaina w sprayu i pastylkach – dlaczego tak szybko łagodzi ból?

Skuteczność lidokainy wynika z jej bezpośredniego wpływu na włókna nerwowe przewodzące ból. Substancja ta hamuje przewodzenie impulsów w cienkich włóknach nerwowych odpowiedzialnych za odczuwanie bólu, dzięki czemu efekt przeciwbólowy może pojawić się już przy niewielkich stężeniach.

Po zastosowaniu na błonę śluzową gardła lub jamy ustnej działanie pojawia się zwykle w ciągu 1–5 minut. [4] To szczególnie ważne w ostrych stanach zapalnych, gdy ból utrudnia przełykanie, jedzenie lub picie.

Działanie lidokainy ma charakter miejscowy i ogranicza się do obszaru aplikacji. Oznacza to, że substancja nie wpływa na przewodzenie impulsów nerwowych w innych częściach organizmu, jeśli jest stosowana zgodnie z zaleceniami.

Chlorowodorek lidokainy przeciwwskazania i skutki uboczne

Bezpieczeństwo stosowania leków z chlorowodorkiem lidokainy zależy przede wszystkim od postaci leku (np. aerozol, tabletki do ssania, żel, maść czy roztwór do wstrzykiwań), zastosowanej dawki oraz obecności innych substancji czynnych. W przypadku leków do stosowania miejscowego w gardle, np. aerozoli zawierających lidokainę i chlorek benzoksoniowy, działania niepożądane mają zazwyczaj charakter miejscowy i przemijający.

Lidokaina – skutki uboczne przy miejscowym znieczuleniu aerozolem [2]

Najczęściej obserwuje się uczucie mrowienia, lekkiego pieczenia lub podrażnienia w obrębie jamy ustnej i gardła. Objawy te zwykle ustępują samoistnie po krótkim czasie od aplikacji.
Rzadziej mogą wystąpić reakcje nadwrażliwości. Do objawów alarmowych należą m.in. trudności z oddychaniem lub przełykaniem, obrzęk twarzy, ust, języka albo gardła, a także nasilone zmiany skórne, np. świąd czy wysypka z pęcherzami. W takich sytuacjach należy natychmiast przerwać stosowanie leku i skontaktować się z lekarzem.

Przeciwwskazania do przyjmowania lidokainy

Głównym przeciwwskazaniem do stosowania leku jest nadwrażliwość na chlorowodorek lidokainy, inne leki znieczulające z grupy amidów oraz którąkolwiek substancję czynną lub pomocniczą zawartą w leku. Należy zachować szczególną ostrożność, jeśli u pacjenta występują otwarte rany lub zmiany chorobowe w obrębie jamy ustnej i gardła, ponieważ uszkodzona błona śluzowa może sprzyjać nadmiernemu wchłanianiu składników.
Leku nie powinny stosować osoby z tendencją do zachłystywania, co jest szczególnie istotne w przypadku pacjentów w podeszłym wieku. Aby zminimalizować ryzyko zaburzeń połykania, nie należy aplikować leku bezpośrednio przed ani w trakcie jedzenia i picia. Ponadto, ze względu na ryzyko osłabienia działania chlorku benzoksoniowego, nie należy go łączyć z innymi środkami antyseptycznymi ani anionowymi środkami powierzchniowo czynnymi, takimi jak pasty do zębów.

FAQ

Lignokaina a lidokaina – czy to to samo?

Tak. Lignokaina i lidokaina to nazwy odnoszące się do tej samej substancji czynnej. „Lignokaina” jest starszym określeniem, które nadal bywa używane w praktyce medycznej i farmaceutycznej, natomiast obecnie częściej stosuje się nazwę „lidokaina”.

Chlorowodorek lidokainy dawkowanie u dorosłych – co ile przyjmować?

Częstotliwość przyjmowania leku zależy wyłącznie od postaci farmaceutycznej (spray czy pastylki) oraz stężenia substancji czynnej, dlatego należy ściśle stosować się do schematu opisanego w ulotce dołączonej do opakowania. Tabletki do ssania przyjmuje się w określonych odstępach czasowych (np. co kilka godzin), pamiętając o bezwzględnym zakazie przekraczania maksymalnej liczby dawek w ciągu doby.

Czy można przedawkować lidokainę? Jakie są tego objawy?

Tak, nadmierne stosowanie leków z lidokainą może prowadzić do działań ogólnoustrojowych, zwłaszcza przy przekraczaniu zalecanych dawek. Objawy przedawkowania mogą obejmować m.in. zawroty głowy, drętwienie języka, zaburzenia rytmu serca, senność lub trudności z oddychaniem.

ORO/26/05/00386

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Orofar Max, pastylki twarde, 01/2024.
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Orofar Total Action, aerozol do stosowania w jamie ustnej, 12/2021.
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Orofar Junior, pastylki twarde, 03/2023.
  4. Chlorowodorek lidokainy – właściwości farmakodynamiczne. Leksykon.com.pl; https://leksykon.com.pl/leksykon-substancji/chlorowodorek-lidokainy/wlasciwosci-farmakodynamiczne [dostęp: 15.05.2026].

PozostałE PRODUKTY