Stan zapalny w jamie ustnej to proces chorobowy, który może zaatakować delikatną błonę śluzową w różnych sytuacjach. Może pojawiać się w przebiegu infekcji, po zabiegach stomatologicznych lub jako efekt podrażnienia tkanek. Bez względu na przyczynę jest to problem, który potrafi być bardzo uciążliwy w codziennym życiu – kiedy czujemy ból podczas jedzenia, obrzęk dziąseł, pieczenie czy drapanie w gardle ciężko jest się skupić na czymkolwiek innym. Z czego najczęściej wynikają stany zapalne i jak dbać o higienę jamy ustnej? Sprawdź, czym odkażać jamę ustną i kiedy warto skonsultować się z lekarzem lub stomatologiem!
Stan zapalny jamy ustnej i gardła to reakcja obronna organizmu, rozwijająca się najczęściej w odpowiedzi na infekcję, podrażnienie lub uszkodzenie tkanek. Wywołują go bardzo zróżnicowane czynniki – od zakażeń wirusowych (takich jak opryszczka), bakteryjnych czy grzybiczych, aż po przyczyny niezwiązane z drobnoustrojami, np. urazy mechaniczne, podrażnienia chemiczne, reakcje alergiczne czy skutki uboczne stosowania niektórych leków. Stan zapalny w obrębie jamy ustnej i gardła może objawiać się na kilka różnych sposobów, przybierając formę konkretnych dolegliwości.
Warto pamiętać, że każdy z wymienionych problemów ma inną naturę i dlatego często wymaga zupełnie innego działania. Czasami wystarczającym rozwiązaniem jest zastosowanie sprayu lub tabletek łączących działanie antyseptyczne ze znieczulającym. W innych przypadkach, tak jak przy infekcjach wirusowych lub bakteryjnych, często konieczne bywa dodatkowe włączenie leczenia ogólnoustrojowego, np. leki przeciwbólowe i przeciwzapalne, antybiotyki. Z kolei w przypadku stanu zapalnego dziąseł kluczowy okazuje się profesjonalny zabieg usuwania kamienia w gabinecie dentystycznym.
Jama ustna stanowi środowisko naturalnie zasiedlone przez liczne mikroorganizmy. W przypadku uszkodzenia błony śluzowej lub rozwijającego się stanu zapalnego liczba drobnoustrojów może wzrastać, co utrudnia gojenie.
Prawidłowo dobrane środki do odkażania i płukania jamy ustnej mogą:
Warto jednak pamiętać, że odkażanie nie zawsze eliminuje przyczynę problemu. W przypadku nasilonych lub przewlekłych objawów konieczna może być diagnostyka lekarska.
Dostępne środki do odkażania jamy ustnej różnią się formą podania, zakresem zastosowania oraz sposobem oddziaływania na błonę śluzową. Do najpopularniejszych rozwiązań należą:
Przy zapaleniu dziąseł najlepiej sprawdzają się płyny do płukania ust z chlorheksydyną. Chlorheksydyna to antyseptyk o szerokim zastosowaniu i wysokiej skuteczności przeciwbakteryjnej (ogranicza rozwój bakterii odpowiedzialnych za stan zapalny i odkładanie się płytki nazębnej). Niemniej należy pamiętać, że chlorheksydyna to środek do zadań specjalnych i lekarze zalecają używanie jej zazwyczaj maksymalnie przez 14 dni. Stosowana dłużej zaczyna przynosić skutki uboczne: może przejściowo zaburzać smak, wysuszać śluzówkę, a przede wszystkim powodować trudne do usunięcia, ciemne przebarwienia na zębach, języku oraz wypełnieniach stomatologicznych. Pamiętaj, jednak, że jeśli przyczyną stanu zapalnego jest kamień nazębny, podstawą leczenia nadal pozostaje profesjonalny zabieg oczyszczania zębów.
Ponadto przy codziennej higienie jamy ustnej postaw na:
To pozwoli ograniczyć gromadzenie się płytki bakteryjnej, która z czasem twardnieje, tworząc kamień nazębny. Poza właściwą, codzienną pielęgnacją jamy ustnej nie zapominaj też o regularnych wizytach u dentysty 1-2 razy w roku – to podstawowy element profilaktyki przeciw próchnicy i zapaleniom jamy ustnej.
Po wyrwaniu zęba najważniejsze jest to, aby rany w jamie ustnej mogły spokojnie się zagoić. Dlatego przez pierwsze godziny po zabiegu należy unikać płukania ust, aby nie wypłukać skrzepu, który chroni ranę. W kolejnych dniach lekarz może zalecić bardzo delikatne stosowanie płukanek antyseptycznych (koniecznie bez alkoholu, by nie podrażniać miejsca po ekstrakcji) oraz szczególną, ale ostrożną higienę.
Ważne: Jeśli zamiast ulgi poczujesz nasilający się ból, pojawi się gorączka lub nieprzyjemny zapach z ust, nie czekaj – to znak, że trzeba szybko skonsultować się z dentystą.
Choć afty zazwyczaj znikają same, potrafią mocno dać się we znaki. Aby złagodzić ból i przyspieszyć gojenie, warto sięgać po delikatne, bezalkoholowe płukanki o działaniu antyseptycznym, które dbają o jamę ustną bez podrażniania ranek. Pomocnym rozwiązaniem w tym przypadku może być wspomniany spray z dodatkiem chlorku benzoksoniowego i lidokainy – pozwala on precyzyjnie oddziaływać na aftę, co pomaga szybko uśmierzyć ból i odkaża zmianę [5]. Podczas leczenia pamiętaj też, by unikać ostrych przypraw, kwaśnych potraw oraz bardzo gorących napojów, które mogłyby dodatkowo zaognić stan zapalny.
Sposób leczenia zajadów zależy od przyczyny, która je wywołała. Ponieważ pęknięcia w kącikach ust najczęściej są skutkiem infekcji grzybiczych lub bakteryjnych, podstawą są maści o działaniu przeciwgrzybiczym lub antybakteryjnym. Dodatkowo warto uzupełnić dietę o witaminy z grupy B (zwłaszcza B2) oraz żelazo, gdyż problem ten często idzie w parze z osłabieniem organizmu. Miejscowo, aby przyspieszyć gojenie i przynieść ulgę popękanej skórze, dobrze sprawdzają się maści regenerujące (np. z cynkiem lub pantenolem).
Domowe sposoby mogą świetnie wspomagać łagodzenie drobnych podrażnień błon śluzowych lub stanowić pierwszą pomoc w przypadku, gdy nie mamy możliwości zastosowania specjalistycznych produktów leczniczych. Warto jednak sięgać po nie w sposób przemyślany, ponieważ naturalne metody nie sprawdzą się w każdej sytuacji. Poniżej przedstawiamy najpopularniejsze rozwiązania oraz sytuacje, w których warto zachować szczególną ostrożność podczas ich stosowania.
Nie. Płyn jest jedynie uzupełnieniem codziennej higieny. Nie ma możliwości mechanicznego usunięcia płytki bakteryjnej i resztek jedzenia z powierzchni zębów oraz przestrzeni międzyzębowych innym sposobem niż przy pomocy szczoteczki i nici dentystycznej.
Kobiety w ciąży powinny wybierać łagodne płyny do odkażania jamy ustnej bez alkoholu, aby uniknąć podrażnień i wysuszania śluzówki. W przypadku konieczności użycia produktów leczniczych (np. z chlorheksydyną) przy zapaleniu dziąseł, zawsze warto skonsultować się najpierw ze swoim stomatologiem.
Kluczem jest codzienna, dokładna rutyna: szczotkowanie zębów minimum dwa razy dziennie (najlepiej szczoteczką soniczną lub elektryczną) oraz codzienne nitkowanie przestrzeni międzyzębowych. Warto uzupełnić to o delikatne płukanki bezalkoholowe i regularne (co pół roku) wizyty u dentysty na profesjonalne usuwanie kamienia nazębnego.
ORO/26/06/00416
Źródła
